{"id":6421,"date":"2019-02-28T11:37:44","date_gmt":"2019-02-28T11:37:44","guid":{"rendered":"https:\/\/demo.goodlayers.com\/attorna\/?p=6421"},"modified":"2025-02-11T20:26:33","modified_gmt":"2025-02-11T20:26:33","slug":"unmarried-parents-in-california-child-custody-issues","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/talhagungor.av.tr\/index.php\/2019\/02\/28\/unmarried-parents-in-california-child-custody-issues\/","title":{"rendered":"DAVA A\u00c7ILMADAN DEL\u0130L TESP\u0130T\u0130 YAPILMI\u015e OLMASI DAVANIN BEL\u0130RS\u0130Z A\u00c7ILMASINA ENGEL DE\u011e\u0130LD\u0130R."},"content":{"rendered":"\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<\/span>\n\n\n\n

Yarg\u0131tay Karar\u0131 Hukuk Genel Kurulu 2022\/397 E. 2022\/701
K. 18.05.2022 T.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

YARGITAY KARARI
DA\u0130RE : Hukuk Genel Kurulu
ESAS NO : 2022\/397
KARAR NO : 2022\/701
KARAR TAR\u0130H\u0130 : 18.05.2022<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Read This :  <\/strong> New Law Article<\/a><\/p>\n\n\n\n<\/span>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

MAHKEMES\u0130 : Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi (\u0130lk Derece Mahkemesi S\u0131fat\u0131yla)
1. Taraflar aras\u0131ndaki \u201ctazminat\u201d davas\u0131ndan dolay\u0131 Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesince ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, davan\u0131n usulden reddine ili\u015fkin verilen karar davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan temyiz edilmesi \u00fczerine Hukuk Genel Kurulunca yap\u0131lan inceleme sonunda \u00f6nce onanm\u0131\u015f, davac\u0131 vekilinin karar d\u00fczeltme istemi \u00fczerine karar\u0131n bozulmas\u0131na karar verilmi\u015f ve \u00d6zel Dairece, Hukuk Genel Kurulunun bozma karar\u0131na kar\u015f\u0131 direnilmi\u015ftir.
2. Direnme karar\u0131 davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan temyiz edilmi\u015ftir.
3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc:<\/p>\n\n\n\n

I. YARGILAMA S\u00dcREC\u0130
Davac\u0131 \u0130stemi:
4. Davac\u0131 vekili 02.03.2015 har\u00e7 tarihli dava dilek\u00e7esinde; m\u00fcvekkili aleyhine a\u00e7\u0131lan ihtiyat\u00ee tedbir istemli tespit davas\u0131nda yap\u0131lan tespit sonucu bilirki\u015fi raporu al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve 12.08.2010 tarihinde verilen ek karar ile depodaki tohumlar\u0131n sat\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in uygun ko\u015fullarda saklanmak \u00fczere ihtiyat\u00ee tedbir konulmas\u0131na ve yediemine tevdiine karar verildi\u011fini, bu karar\u0131 veren Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin davada g\u00f6revli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu nedenle verilen tedbir karar\u0131 ge\u00e7ersiz oldu\u011fu gibi ayn\u0131 zamanda gereksiz oldu\u011funu, ayr\u0131ca m\u00fcvekkili taraf\u0131ndan itiraz edilmi\u015f ve b\u00f6ylece kesinle\u015fmemi\u015f bir tespit raporuna dayanarak tedbir uygulanmas\u0131n\u0131n hatal\u0131 oldu\u011funu, dosyan\u0131n g\u00f6revsizlikle g\u00f6nderildi\u011fi fikri s\u0131nai haklar mahkemesi s\u0131fat\u0131 ile Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesince de gerek m\u00fcvekkili \u015firketin ald\u0131\u011f\u0131 tespit raporlar\u0131 gerek yedieminin tohumlar\u0131n bozulaca\u011f\u0131na dair dilek\u00e7esi gerek bilirki\u015fi raporlar\u0131 ve gerekse de taraflar\u0131n itirazlar\u0131na ra\u011fmen h\u00e2kimlerin ihtiyat\u00ee tedbir ile ilgili gerekli tedbirleri ald\u0131rmad\u0131klar\u0131 gibi itirazlar\u0131 da de\u011ferlendirmediklerini, d\u00f6rt y\u0131l boyunca t\u00fcm itirazlara ra\u011fmen ihtiyat\u00ee tedbiri kald\u0131rmayarak uzun s\u00fcre uygun olmayan depolama ko\u015fullar\u0131nda kalan tohum materyallerinin \u00e7imlenme \u00f6zelli\u011fini yitirmesine ve \u00e7\u00fcr\u00fcmesine neden olundu\u011funu, fikri ve s\u0131nai haklar mahkemesi s\u0131fat\u0131yla Antalya 3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen davan\u0131n esas\u0131na dair karar\u0131n Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesince bozuldu\u011funu, bozma karar\u0131nda davan\u0131n \u0131slah\u00e7\u0131 pay\u0131na ili\u015fkin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n genel h\u00fck\u00fcmler \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6r\u00fclmesi gerekti\u011finin belirtildi\u011fini, bu durumda t\u00fcm a\u015famalar boyunca 5042 say\u0131l\u0131 Kanun gere\u011fince verilen ve devam ettirilen tedbir kararlar\u0131n\u0131n da hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funun netlik kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu \u015fekilde farkl\u0131 bir anlam y\u00fcklenemeyecek kadar a\u00e7\u0131k ve kesin bir kanun h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 karar veya h\u00fck\u00fcm verilmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle m\u00fcvekkili \u015firketin ciddi zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131, zarar\u0131n 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun (HMK) 46. maddesi gere\u011fince daval\u0131 idareden tazmininin gerekti\u011fini, ancak dava dosyas\u0131nda \u00e7ok say\u0131da bilirki\u015fi raporu bulunmas\u0131 ve yarg\u0131lama a\u015famas\u0131nda al\u0131nacak bir bilirki\u015fi raporu sonucu ger\u00e7ek zarar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kacak olmas\u0131 nedeniyle \u015fimdilik davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131 sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla; bozulan tohumlara ili\u015fkin \u015fimdilik 10.000TL, bu tohum materyalleri i\u00e7in 1995 y\u0131l\u0131ndan beri yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m ve Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 d\u00e2hil masraflara ili\u015fkin \u015fimdilik 10.000TL, bu tohumlar nedeniyle sat\u0131\u015f\u0131ndan elde edece\u011fi ve mahrum kald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k k\u00e2ra ili\u015fkin \u015fimdilik 10.000TL olmak \u00fczere toplam 30.000TL belirsiz tazminat alaca\u011f\u0131n\u0131n olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte daval\u0131dan tahsiline karar verilmesini talep etmi\u015ftir.
Daval\u0131 Cevab\u0131:
5. Daval\u0131 \u2026 Hazinesi vekili 21.04.2015 havale tarihli cevap dilek\u00e7esinde; davan\u0131n s\u00fcresinde a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, HMK\u2019n\u0131n 46. maddesinde g\u00f6sterilen s\u0131n\u0131rl\u0131 ve say\u0131l\u0131 durumlar\u0131 ifade eden sorumluluk nedenlerinin ko\u015fullar\u0131n\u0131n olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayr\u0131ca HMK\u2019n\u0131n 48. maddesine g\u00f6re dayan\u0131lan sorumluluk nedenlerini ispata yarayacak yeterli delil de sunulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek davan\u0131n reddine karar verilmesini istemi\u015ftir.
6. \u0130hbar olunan h\u00e2kimler yarg\u0131lamaya kat\u0131lmam\u0131\u015flar ve beyanda bulunmam\u0131\u015flard\u0131r.
\u00d6zel Daire Karar\u0131:
7. Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesinin 22.12.2015 tarihli ve 2015\/2 E., 2015\/1 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile; HMK\u2019n\u0131n 107. maddesiyle birlikte, m\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanun\u2019da (HUMK) yer almayan yeni bir dava t\u00fcr\u00fc olarak belirsiz alacak ve tespit davas\u0131n\u0131n kabul edildi\u011fi, bu d\u00fczenleme ile davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih itibariyle uyu\u015fmazl\u0131\u011fa konu alacak miktar\u0131 veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenememesi h\u00e2line mahsus olarak davac\u0131ya belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7ma hak ve imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, miktar veya de\u011ferin belirlenememe h\u00e2linin varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in davac\u0131n\u0131n gerekli dikkat ve \u00f6zeni g\u00f6stermesine ra\u011fmen miktar veya de\u011ferin belirlenmesinin kendisinden ger\u00e7ekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011fa dayanmas\u0131 gerekti\u011fi, madde gerek\u00e7esinde de yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00fczere davan\u0131n miktar\u0131 biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa b\u00f6yle bir dava a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131, zira miktar veya de\u011ferin bilindi\u011fi durumlarda belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n hukuk\u00ee yarardan yoksun oldu\u011fu, miktar veya de\u011ferin bilindi\u011fi ihtimallerde, davac\u0131n\u0131n kullanmas\u0131 gereken imk\u00e2n\u0131n HMK\u2019n\u0131n 109. maddesinde d\u00fczenlenen k\u0131smi dava oldu\u011fu, kategorik olarak belirli bir t\u00fcr davan\u0131n veya belirli ki\u015filerin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davalar\u0131n ba\u015ftan belirli veya belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011fundan da s\u00f6z edilemeyece\u011fi, alaca\u011f\u0131n hangi h\u00e2llerde belirsiz, hangi h\u00e2llerde belirli veya belirlenebilir oldu\u011fu hususunda kesin bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma yap\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131p her bir davaya konu alacak bak\u0131m\u0131ndan somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinin nazara al\u0131narak sonuca gidilmesinin gerekti\u011fi, HMK\u2019n\u0131n 107\/2. maddesinde, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde yol g\u00f6sterici mahiyette kriterlere yer verildi\u011fi, bu f\u0131krada kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anda davac\u0131n\u0131n, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na t\u00e2bi olmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilece\u011finin h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, madde gerek\u00e7esinde de \u201ckar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgiler ve sundu\u011fu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat i\u015flemleri sonucu\u201d belirlenebilme h\u00e2linin a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131, davac\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131n miktar veya de\u011ferini belirleyebilmesi i\u00e7in elinde bulunmas\u0131 gerekli bilgi ve belgelere sahip olmamas\u0131 ve bu belgelere dava a\u00e7ma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde ula\u015fmas\u0131n\u0131n da (ger\u00e7ekten) m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131n belirlenmesinin kar\u015f\u0131 taraf\u0131n elinde bulunan bilgi ve belgelerin sunulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le gelece\u011fi durumlarda alaca\u011f\u0131n belirsiz kabul edilmesi gerekti\u011fi, alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131n belirlenebilmesinin tahkikat a\u015famas\u0131nda delillerin incelenmesi, bilirki\u015fi incelemesi veya ke\u015fif gibi sair i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu durumlarda da belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131labilece\u011finin kabul edilmesi gerekti\u011fi, ne var ki bir davada bilirki\u015fi incelemesine gidilmesinin belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in yeterli olmad\u0131\u011f\u0131, bir davada bilirki\u015fiye ba\u015fvurulmas\u0131na ra\u011fmen davac\u0131 dava a\u00e7arken alacak miktar\u0131n\u0131 belirleyebiliyorsa belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131, bu nedenle \u015fartlar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde dava dilek\u00e7esinde davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda davac\u0131ya herhangi bir s\u00fcre verilmeden hukuk\u00ee yarar yoklu\u011fundan davan\u0131n reddi yoluna gidilmesi gerekti\u011fi, HMK\u2019n\u0131n 114\/1-h maddesinde hukuk\u00ee yarar dava \u015fartlar\u0131 aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015f olup, b\u00f6yle bir eksikli\u011fin HMK\u2019n\u0131n 115\/2. maddesi uyar\u0131nca giderilebilecek dava \u015fartlar\u0131 aras\u0131nda da g\u00f6r\u00fclemeyece\u011fi, davac\u0131 tarafa bu ama\u00e7la ek bir s\u00fcre verilmesinin de m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, bu a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olaya d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde davac\u0131 vekili \u201cbelirsiz alacak davas\u0131\u201d olarak niteleyerek davas\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f ise de, delil olarak dayan\u0131lan Antalya 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014\/60 D. \u0130\u015f say\u0131l\u0131 delil tespit dosyas\u0131 incelendi\u011finde, davac\u0131n\u0131n talebi \u00fczerine yap\u0131lan 17.09.2015 tarihli delil tespit raporunda davac\u0131n\u0131n, davaya konu olay sebebiyle u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar, Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar y\u00f6n\u00fcnden 3.300.000TL, domates, biber ve h\u0131yar \u00e7e\u015fit ve hatlar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar y\u00f6n\u00fcnden 2.475.000TL, mahrum kal\u0131nan k\u00e2r y\u00f6n\u00fcnden ise 5.875.000TL olarak belirlendi\u011fi, s\u00f6z konusu rapora davac\u0131 taraf\u0131n herhangi bir itiraz\u0131n\u0131n da bulunmad\u0131\u011f\u0131, bu itibarla bu davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih itibariyle davac\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc zarar miktar\u0131 belirlenebilir nitelikte oldu\u011fu h\u00e2lde davac\u0131 taraf\u00e7a \u201cbelirsiz alacak davas\u0131\u201d a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n HMK\u2019n\u0131n 107. maddesindeki d\u00fczenlemeye a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esi ile davan\u0131n hukuk\u00ee yarar yoklu\u011fu sebebiyle usulden reddine karar verilmi\u015ftir.
Hukuk Genel Kurulunun Onama Karar\u0131:
8. Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesinin yukar\u0131da belirtilen karar\u0131na kar\u015f\u0131 s\u00fcresi i\u00e7inde davac\u0131 vekili temyiz isteminde bulunmu\u015ftur.
9. Hukuk Genel Kurulunun 22.11.2017 tarihli ve 2016\/11-1239 E., 2017\/1398 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile \u00d6zel Daire karar\u0131n\u0131n onanmas\u0131na oy \u00e7oklu\u011fu ile karar verilmi\u015ftir.
Hukuk Genel Kurulunun Bozma Karar\u0131:
10. Hukuk Genel Kurulunun onama karar\u0131na kar\u015f\u0131 s\u00fcresi i\u00e7inde davac\u0131 vekili karar d\u00fczeltme isteminde bulunmu\u015ftur.
11. Hukuk Genel Kurulunun 26.02.2019 tarihli ve 2019\/11-4 E., 2019\/202 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile; \u201c\u2026Somut olay bak\u0131m\u0131ndan davac\u0131 \u015firketin belirsiz tazminat alaca\u011f\u0131 davas\u0131na konu etti\u011fi; tohumlar\u0131n bedeli, tohumlar i\u00e7in yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m ve Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 dahil masraflar ve tohumlar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131ndan elde edece\u011fi ve mahrum kald\u0131\u011f\u0131 k\u00e2ra ili\u015fkin talepleri ile ilgili olarak zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve miktar\u0131n\u0131n belirlenebilmesi, ancak yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda delilerin toplan\u0131p de\u011ferlendirilmesinden sonra m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. Bu nedenle davac\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi zarar\u0131n dava tarihi itibariyle miktar ve de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin davac\u0131dan beklenemeyece\u011fi kabul edilmelidir.
Davac\u0131 \u015firketin talebi \u00fczerine Antalya 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014\/60 D.\u0130\u015f say\u0131l\u0131 dosyas\u0131nda d\u00fczenlenen 17.09.2015 tarihli delil tespit raporunda davac\u0131n\u0131n davaya konu olay sebebiyle u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n, Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar y\u00f6n\u00fcnden 3.300.000,00TL, domates, biber ve h\u0131yar \u00e7e\u015fit ve hatlar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar y\u00f6n\u00fcnden 2.475.000,00TL, mahrum kal\u0131nan k\u00e2r y\u00f6n\u00fcnden ise 5.875.000TL oldu\u011fu belirtilmi\u015f ise de, s\u00f6z\u00fc edilen delil tespiti raporunun d\u0131\u015f\u0131nda dosya kapsam\u0131nda bir\u00e7ok bilirki\u015fi raporu bulundu\u011fu, bu raporlar\u0131n birbiri ile ve delil tespiti raporu ile \u00e7eli\u015fkili oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Kald\u0131 ki davac\u0131 taraf\u00e7a dava a\u00e7\u0131lmadan \u00f6nce delil tespiti yapt\u0131rma yoluna gidilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n, davaya konu edilen zarar veya alacak miktar\u0131n\u0131n belirli h\u00e2le getirdi\u011fi \u015feklinde yorumlamak Kanunun amac\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r.
Ayr\u0131ca, h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funu d\u00fczenleyen HMK\u2019n\u0131n 46. ve devam\u0131 maddelerinde, kategorik olarak bu t\u00fcr davalar\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin bir d\u00fczenleme bulunmad\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, Yasa koyucunun ama\u00e7lamad\u0131\u011f\u0131 bir sonuca ula\u015fman\u0131n isabetli oldu\u011fundan s\u00f6z edilemez.
Belirtilen nedenlerle, davac\u0131 \u015firketin davaya konu taleplerinin belirsiz alacak davas\u0131na konu olabilecek nitelikte oldu\u011fu ve dava tarihi itibariyle zarar\u0131n miktar ve de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin davac\u0131dan beklenemeyece\u011fi anla\u015f\u0131lmakla HMK\u2019n\u0131n 107. maddesine uygun olarak, aradaki hukuki ili\u015fkiyi ve asgari bir miktar veya de\u011feri belirtmek suretiyle dava a\u00e7abilece\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
Bunun yan\u0131 s\u0131ra, somut olayda davac\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve miktar\u0131n\u0131n tespiti a\u00e7\u0131s\u0131ndan hukuki korunma sa\u011flanmas\u0131 hususunda mahkemeye ba\u015fvurmas\u0131nda h\u00e2lihaz\u0131rda korunmaya de\u011fer bir yarar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle, davac\u0131 hakk\u0131na kavu\u015fmak i\u00e7in bir mahkeme karar\u0131na muhta\u00e7 konumda bulundu\u011fundan, eldeki davay\u0131 a\u00e7mas\u0131nda hukuki yarar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.\u201d gerek\u00e7esiyle \u00d6zel Dairenin karar\u0131 oy \u00e7oklu\u011fu ile bozulmu\u015ftur.
\u00d6zel Dairenin Direnme Karar\u0131:
12. Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesinin 12.11.2019 tarihli ve 2019\/1 E., 2019\/4 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile; \u201c\u2026Dairemizin 2015\/5542 E. \u2013 2015\/12579 K. Say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da ilkeleri ortaya konuldu\u011fu \u00fczere, 01.10.2011 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 107. Maddesiyle birlikte, m\u00fclga 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu\u2019nda yer almayan yeni bir dava t\u00fcr\u00fc olarak belirsiz alacak ve tespit davas\u0131 kabul edilmi\u015ftir. 6100 say\u0131l\u0131 HMK\u2019n\u0131n 107. Maddesinde yer alan;
\u201c(1) Davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 yahut de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyece\u011fi veya bunun imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu h\u00e2llerde, alacakl\u0131, hukuki ili\u015fkiyi ve asgari bir miktar ya da de\u011feri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7abilir.
(2) Kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anda davac\u0131, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na tabi olmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilir.
3) Ayr\u0131ca, k\u0131smi eda davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labildi\u011fi h\u00e2llerde, tespit davas\u0131 da a\u00e7\u0131labilir ve bu durumda hukuki yarar\u0131n var oldu\u011fu kabul edilir\u201d
\u015eeklindeki d\u00fczenleme ile davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih itibariyle uyu\u015fmazl\u0131\u011fa konu alacak miktar\u0131 veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenememesi haline mahsus olarak davac\u0131ya belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7ma hak ve imkan\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Miktar veya de\u011ferin belirlenememe halinin varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, davac\u0131n\u0131n gerekli dikkat ve \u00f6zeni g\u00f6stermesine ra\u011fmen miktar veya de\u011ferin belirlenmesinin kendisinden ger\u00e7ekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imkans\u0131zl\u0131\u011fa dayanmas\u0131 gerekmektedir. Madde gerek\u00e7esinde de yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00fczere \u201cA\u00e7\u0131lacak davan\u0131n miktar\u0131 biliniyor yahut tespit edilebiliyorsa, b\u00f6yle bir dava a\u00e7\u0131lamaz\u201d.
Zira, miktar veya de\u011ferin bilindi\u011fi durumlarda belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 hukuki yarardan yoksundur. Miktar veya de\u011ferin bilindi\u011fi ihtimallerde, davac\u0131n\u0131n kullanmas\u0131 gereken imkan HMK 109. maddesinde d\u00fczenlenen k\u0131smi davad\u0131r.
Kategorik olarak, belirli bir t\u00fcr davan\u0131n veya belirli ki\u015filerin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davalar\u0131n ba\u015ftan belirli veya belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011fundan da s\u00f6z edilemez. Alaca\u011f\u0131n hangi hallerde belirsiz, hangi hallerde belirli veya belirlenebilir oldu\u011fu hususunda kesin bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131p, her bir davaya konu alacak bak\u0131m\u0131ndan somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinin nazara al\u0131narak sonuca gidilmesi gereklidir. Nitekim \u00f6\u011fretide \u201cTalep sonucunun belirlenmesinin imkans\u0131z olmas\u0131\u201d halinde de, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz. Bu imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bir \u201cobjektif imkans\u0131zl\u0131k\u201d olmas\u0131 gerekti\u011fi savunulmu\u015ftur (\u015e. G\u00f6rg\u00fcn, L. B\u00f6r\u00fc, B. Toraman, M. Kodako\u011flu, Medeni Usul Hukuku, s.279). Can\u0131tez, yeni bir arac\u0131n yanmas\u0131 halinde zarar\u0131n tespiti kolay olaca\u011f\u0131ndan belirsiz alacak davas\u0131na konu olamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Yine yazara g\u00f6re, bilirki\u015fi incelemesine ihtiya\u00e7 duyulan her durumda alaca\u011f\u0131n belirsiz oldu\u011funun kabul\u00fc m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Keza alacak miktar\u0131 hakk\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k bulunmas\u0131 de talep sonucunun belirlenmesinin beklenemeyecek hal olmas\u0131 anlam\u0131na gelmez. Dava (H. Pekcan\u0131tez, Medeni Usul Hukuku, C.2, s.1028 vd., dn.232). 6100 say\u0131l\u0131 HMK\u2019n\u0131n 107\/2. maddesinde, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde yol g\u00f6sterici mahiyette kriterlere yer verilmi\u015ftir. An\u0131lan madde f\u0131kras\u0131nda, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anda davac\u0131n\u0131n, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na t\u00e2bi olmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, madde gerek\u00e7esinde de \u201ckar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgiler ve sundu\u011fu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat i\u015flemleri sonucu (\u00f6rne\u011fi bilirki\u015fi ya da ke\u015fif incelemesi sonucu)\u201d belirlenebilme hali a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7an davac\u0131, dava dilek\u00e7esinde neden alacak miktar\u0131n\u0131 tam olarak belirleyemedi\u011fini ortaya koymas\u0131 gerekir (M. Atal\u0131, \u0130. Ermenek, E. Erdo\u011fan, Medeni Usul Hukuku, s.336).
Davac\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131n miktar veya de\u011ferini belirleyebilmesi i\u00e7in elinde bulunmas\u0131 gerekli bilgi ve belgelere sahip olmamas\u0131 ve bu belgelere dava a\u00e7ma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde ula\u015fmas\u0131n\u0131n da (ger\u00e7ekten) m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131n belirlenmesinin kar\u015f\u0131 taraf\u0131n elinde bulunan bilgi ve belgelerin sunulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn hale gelece\u011fi durumlarda alacak belirsiz kabul edilmelidir.
Alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131n belirlenebilmesinin, tahkikat a\u015famas\u0131nda yap\u0131lacak delillerin incelenmesi, bilirki\u015fi incelemesi veya ke\u015fif gibi sair i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu durumlarda da belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131labilece\u011fi kabul edilmelidir. Ne var ki, bir davada bilirki\u015fi incelemesine gidilmesi belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Bir davada bilirki\u015fiye ba\u015fvurulmas\u0131na ra\u011fmen davac\u0131 dava a\u00e7arken alacak miktar\u0131n\u0131 belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz.
Bu noktada \u015fu da a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmal\u0131d\u0131r ki, \u015fartlar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 halde dava dilek\u00e7esinde davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumda davac\u0131ya herhangi bir s\u00fcre verilmeden hukuki yarar yoklu\u011fundan davan\u0131n reddi yoluna gidilmesi gerekmektedir. HMK 114\/1-h maddesinde hukuki yarar dava \u015fartlar\u0131 aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015f olup, b\u00f6yle bir eksiklik HMK 115\/2 maddesi uyar\u0131nca giderilebilecek dava \u015fartlar\u0131 aras\u0131nda da g\u00f6r\u00fclemeyece\u011finden, davac\u0131 tarafa bu ama\u00e7la ek bir s\u00fcre verilmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
Bu a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olaya d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde; davac\u0131 vekili dava dilek\u00e7esinin birinci sayfas\u0131nda \u201cbelirsiz alacak davas\u0131\u201d olarak niteleyerek davas\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f ise de, dava dosay\u0131 ile delil olarak dayan\u0131lan Antalya 3.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014\/60 D.\u0130\u015f say\u0131l\u0131 delil tespit dosyas\u0131 birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, davac\u0131n\u0131n hangi miktar hangi miktar tohumuna el konuldu\u011funun sabit oldu\u011fu, tohum ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in ne kadar s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131\u011f\u0131 ve hangi miktarda masraf yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n bizzat kendi kay\u0131tlar\u0131yla sabit oldu\u011fu, k\u00f6t\u00fc ko\u015fullarda muhafaza nedeniyle tohumlar\u0131n tamam\u0131n\u0131n telef oldu\u011funun da sabit oldu\u011fu, kendisi de tohum sat\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in her bir tohumun birim fiyat\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu, kendisince hangi kar oran\u0131nda sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve ne miktarda kardan mahrum kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n kendisince bilindi\u011fi gibi, bu durumu bir kez de davadan \u00f6nce delil tespit raporuyla da tevsik ettirdi\u011fi, buna g\u00f6re zarar\u0131n bizzat davac\u0131n\u0131n talebi \u00fczerine yap\u0131lan 17.09.2015 tarihli delil tespit raporunda davac\u0131n\u0131n, Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar y\u00f6n\u00fcnden 3.300.000 TL, domates, biber ve h\u0131yar \u00e7e\u015fit ve hatlar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar y\u00f6n\u00fcnden 2.475.000 TL, mahrum kal\u0131nan k\u00e2r y\u00f6n\u00fcnden ise 5.875.000 TL olarak belirlendi\u011fi, yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda bilirki\u015fi raporu al\u0131nacak olmas\u0131n\u0131n veya ileri s\u00fcr\u00fclen miktara daval\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n, davac\u0131n\u0131n zarar\u0131n\u0131 bilemeyece\u011fi anlam\u0131na gelmedi\u011fi, zira raporun ileri s\u00fcr\u00fclen iddia ve savunmalar\u0131 denetlemek amac\u0131yla al\u0131nmas\u0131n\u0131n gerekece\u011fi, s\u00f6z konusu rapora davac\u0131 taraf\u0131n her hangi bir itiraz\u0131n\u0131n da bulunmad\u0131\u011f\u0131, bu itibarla bu davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih itibariyle davac\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc zarar miktar\u0131 belirlenebilir nitelikte oldu\u011fu halde davac\u0131 taraf\u00e7a \u201cbelirsiz alacak davas\u0131\u201d a\u00e7\u0131lmas\u0131 HMK 107. maddesindeki d\u00fczenlemeye a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 bulundu\u011fundan davan\u0131n hukuki yarar yoklu\u011fu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerekir\u201d gerek\u00e7esiyle direnme karar\u0131 verilmi\u015ftir.
Direnme Karar\u0131n\u0131n Temyizi:
13. Direnme karar\u0131 s\u00fcresi i\u00e7inde davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan temyiz edilmi\u015ftir.
Hukuk Genel Kurulu Karar\u0131:
14. Hukuk Genel Kurulunun 23.06.2020 tarihli ve 2020\/11-228 E., 2020\/444 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile;
\u201c\u2026II. \u00d6N SORUN
14. Hukuk Genel Kurulunda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda \u00f6ncelikle; ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla yap\u0131lan yarg\u0131lamada, Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesinin karar\u0131n\u0131n Hukuk Genel Kurulunca bozulmas\u0131 \u00fczerine \u00d6zel Daire taraf\u0131ndan direnme karar\u0131 verilip verilemeyece\u011fi hususu \u00f6n sorun olarak tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
III. GEREK\u00c7E
15. Dava, 6100 say\u0131l\u0131 HMK\u2019n\u0131n 46. maddesine dayal\u0131 tazminat istemine ili\u015fkindir.
16. 6100 say\u0131l\u0131 HMK\u2019n\u0131n 46. maddesinde sorumluluk nedenleri s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131lm\u0131\u015f olup,
\u201c(1) H\u00e2kimlerin yarg\u0131lama faaliyetinden dolay\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki sebeplere dayan\u0131larak Devlet aleyhine tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131labilir:
a) Kay\u0131rma veya taraf tutma yahut taraflardan birine olan kin veya d\u00fc\u015fmanl\u0131k sebebiyle hukuka ayk\u0131r\u0131 bir h\u00fck\u00fcm veya karar verilmi\u015f olmas\u0131.
b) Sa\u011flanan veya vaat edilen bir menfaat sebebiyle kanuna ayk\u0131r\u0131 bir h\u00fck\u00fcm veya karar verilmi\u015f olmas\u0131.
c) Farkl\u0131 bir anlam y\u00fcklenemeyecek kadar a\u00e7\u0131k ve kesin bir kanun h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 karar veya h\u00fck\u00fcm verilmi\u015f olmas\u0131.
\u00e7) Duru\u015fma tutana\u011f\u0131nda mevcut olmayan bir sebebe dayan\u0131larak h\u00fck\u00fcm verilmi\u015f olmas\u0131.
d) Duru\u015fma tutanaklar\u0131 ile h\u00fck\u00fcm veya kararlar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmi\u015f yahut tahrif edilmi\u015f veya s\u00f6ylenmeyen bir s\u00f6z\u00fcn h\u00fck\u00fcm ya da karara etkili olacak \u015fekilde s\u00f6ylenmi\u015f gibi g\u00f6sterilmi\u015f ve buna dayan\u0131larak h\u00fck\u00fcm verilmi\u015f olmas\u0131.
e) Hakk\u0131n yerine getirilmesinden ka\u00e7\u0131n\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131.\u201d
\u015eeklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir.
17. HMK\u2019n\u0131n \u201cDavalar\u0131n a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 mahkeme\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 47. maddesinde de \u201cDevlet aleyhine a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131, ilk derece ve b\u00f6lge adliye mahkemesi h\u00e2kimlerinin fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131, Yarg\u0131tay ilgili hukuk dairesinde; Yarg\u0131tay Ba\u015fkan ve \u00fcyeleri ile kanunen onlarla ayn\u0131 konumda olanlar\u0131n fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131 Yarg\u0131tay D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Hukuk Dairesinde ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Dava, bu dairenin Ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131 ise yarg\u0131lama Yarg\u0131tay \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Hukuk Dairesinde yap\u0131l\u0131r. Verilen kararlar\u0131n temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yap\u0131l\u0131r. Temyiz incelemesine, karar\u0131 veren ba\u015fkan ile \u00fcyeler kat\u0131lamaz.
(2) Devletin sorumlu h\u00e2kime kar\u015f\u0131 a\u00e7aca\u011f\u0131 r\u00fccu davas\u0131, tazminat davas\u0131n\u0131 karara ba\u011flam\u0131\u015f olan mahkemede g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u201d h\u00fckm\u00fc getirilmi\u015ftir.
18. HMK\u2019n\u0131n 373. maddesinde ise \u201c\u0130lk derece mahkemesi veya b\u00f6lge adliye mahkemesi karar\u0131nda direnirse, bu karar\u0131n temyiz edilmesi durumunda inceleme, karar\u0131na direnilen dairece yap\u0131l\u0131r. Direnme karar\u0131 \u00f6ncelikle incelenir. Daire, direnme karar\u0131n\u0131 yerinde g\u00f6r\u00fcrse karar\u0131n\u0131 d\u00fczeltir; g\u00f6rmezse dosyay\u0131 Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kuruluna g\u00f6nderir.\u201d d\u00fczenlemesi mevcuttur.
19. An\u0131lan mevzuat h\u00fck\u00fcmlerinde, ilk derece ve b\u00f6lge adliye mahkemesi h\u00e2kimlerinin fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131, Devlet aleyhine a\u00e7\u0131lan tazminat davalar\u0131n\u0131n Yarg\u0131tay ilgili hukuk dairesinde ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla g\u00f6r\u00fclece\u011fi ve verilen kararlar\u0131n temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulunca yap\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re Hukuk Genel Kurulunun yapaca\u011f\u0131 temyiz incelemesi sonucunda \u00d6zel Daire karar\u0131 bozuldu\u011fu takdirde \u00d6zel Daire kendili\u011finden taraflar\u0131 duru\u015fmaya davet edip dinledikten sonra Hukuk Genel Kurulunun bozma karar\u0131na uyulup uyulmayaca\u011f\u0131na karar verecektir.
20. H\u00e2kimlerin hukuki sorumlulu\u011funu d\u00fczenleyen HMK\u2019n\u0131n 46 ve devam\u0131 maddelerinde ayr\u0131 bir yarg\u0131lama usul\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011finden h\u00e2kimlerin fiillerinden dolay\u0131 tazminat istemlerine ili\u015fkin yarg\u0131lamalar HMK\u2019daki usule g\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r. HMK\u2019n\u0131n 373. maddesine g\u00f6re ilk derece mahkemesi ve b\u00f6lge adliye mahkemesi Yarg\u0131tay\u0131n bozma karar\u0131na direnebilece\u011finden ilk derece mahkemesiyle yarg\u0131lama yapan \u00d6zel Daire de Hukuk Genel Kurulunun bozma karar\u0131na direnebilecektir. Bu nedenle oy \u00e7oklu\u011fu ile \u00f6n sorun bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131larak \u00d6zel Daire direnme karar\u0131n\u0131n yerinde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n incelenmesine ge\u00e7ilmi\u015ftir.
21. Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesince ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, davan\u0131n usulden reddine ili\u015fkin verilen karar davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan temyiz edilmesi \u00fczerine Hukuk Genel Kurulunun 22.11.2017 tarihli ve 2016\/11-1239 E., 2017\/1398 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile onanm\u0131\u015f, davac\u0131 vekilinin karar d\u00fczeltme istemi \u00fczerine Hukuk Genel Kurulunun 26.02.2019 tarihli ve 2019\/11-4 E., 2019\/202 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile karar\u0131n bozulmas\u0131na karar verilmi\u015f, bozma karar\u0131na kar\u015f\u0131 Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesince direnilmesi \u00fczerine verilen direnme karar\u0131 davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan s\u00fcresi i\u00e7inde temyiz edilmi\u015ftir.
22. 6100 say\u0131l\u0131 HMK\u2019n\u0131n 373. maddesi gere\u011fince yap\u0131lan inceleme sonucunda, Hukuk Genel Kurulunca verilen 26.02.2019 tarihli ve 2019\/11-4 E., 2019\/202 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n usul ve yasaya uygun oldu\u011fu ve \u00d6zel Dairece verilen direnme karar\u0131n\u0131n yerinde olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
23. Hukuk Genel Kurulunda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda, \u00d6zel Dairece verilen direnme karar\u0131n\u0131n yerinde oldu\u011fu ve bu nedenle onanmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de, bu g\u00f6r\u00fc\u015f Kurul \u00e7o\u011funlu\u011funca kabul edilmemi\u015ftir.
24. H\u00e2l b\u00f6yle olunca Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesince verilen direnme karar\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n Yarg\u0131tay B\u00fcy\u00fck Genel Kuruluna g\u00f6nderilmesi gerekmektedir.\u201d gerek\u00e7esiyle davac\u0131 vekilinin direnme karar\u0131na ili\u015fkin temyiz itirazlar\u0131n\u0131n incelemesi yap\u0131lmak \u00fczere dosyan\u0131n Yarg\u0131tay B\u00fcy\u00fck Genel Kuruluna g\u00f6nderilmesine oy \u00e7oklu\u011fuyla karar verilmi\u015ftir.
Yarg\u0131tay B\u00fcy\u00fck Genel Kurulu Karar\u0131:
15. Yarg\u0131tay B\u00fcy\u00fck Genel Kurulunun 26.01.2022 tarihli ve 2022\/1 E., 2022\/1 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile; \u201c\u2026\u0130lk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla yarg\u0131lama yapan 11. Hukuk Dairesinin verdi\u011fi direnme karar\u0131n\u0131n temyizen inceleme g\u00f6revinin, Yarg\u0131tay\u0131n hangi karar organ\u0131na ait oldu\u011funun belirlenmesi, \u00f6ncelikle \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken meseledir.
HMK\u2019n\u0131n 46. maddesi uyar\u0131nca, maddede say\u0131lan sebeplere dayal\u0131, Devlet aleyhine tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131labilir. Devlet aleyhine a\u00e7\u0131lacak tazminat davas\u0131, ilk derece ve b\u00f6lge adliye mahkemesi h\u00e2kimlerinin fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131 Yarg\u0131tay ilgili hukuk dairesinde, ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Verilen kararlar\u0131n temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yap\u0131l\u0131r ( HMK m 47 ).
Maddenin de\u011fi\u015fiklikten \u00f6nceki halinde Yarg\u0131tay Ba\u015fkan ve \u00fcyeleri ile kanunen onlarla ayn\u0131 konumda olanlar\u0131n fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131 a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131n\u0131n ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunda g\u00f6r\u00fclece\u011fi, Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunun vermi\u015f oldu\u011fu kararlara kar\u015f\u0131 temyiz incelemesinin, Yarg\u0131tay B\u00fcy\u00fck Genel Kurulunda yap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekteydi.
\u0130lk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla davaya bakacak Hukuk Genel Kurulunun, o tarihte 47 olan \u00fcye say\u0131s\u0131 ile duru\u015fma yapmas\u0131, temyiz incelemesini yapacak Yarg\u0131tay B\u00fcy\u00fck Genel Kurulunun ise o tarihte 469 olan \u00fcye say\u0131s\u0131 ile toplanmak zorunda kalmas\u0131n\u0131n do\u011furaca\u011f\u0131 sorunlar g\u00f6zetilerek, 6644 say\u0131l\u0131 Kanunla de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lm\u0131\u015f, yap\u0131lan d\u00fczenlemeyle g\u00f6revli daireler belirlenmi\u015f ve bu dairelerin kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lacak temyiz incelemesinin Yarg\u0131tay B\u00fcy\u00fck Genel Kurulu yerine Hukuk Genel Kurulunda yap\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.
T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n, mahkemelerin kurulu\u015fu ba\u015fl\u0131kl\u0131 142. maddesine g\u00f6re mahkemelerin kurulu\u015fu, g\u00f6rev ve yetkileri, i\u015fleyi\u015fi ve yarg\u0131lama usulleri ancak kanunla d\u00fczenlenebilir. Ayn\u0131 do\u011frultuda Hukuk Muhakemeleri Kanununun 1. maddesine g\u00f6re mahkemelerin g\u00f6revi ancak kanunla d\u00fczenlenebilir. Kanuna dayanmayan ve kurulu\u015funu kanundan almayan hi\u00e7bir kimse veya organ yarg\u0131 g\u00f6revi yapamaz.
2797 say\u0131l\u0131 Yarg\u0131tay Kanununun 1. maddesine g\u00f6re; Yarg\u0131tay adliye mahkemelerince verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme mercii olup 3. maddede belirtilen karar organlar\u0131ndan; Hukuk Genel Kurulunun g\u00f6revleri 15. maddede, Yarg\u0131tay B\u00fcy\u00fck Genel Kurulunun g\u00f6revleri ise 16.maddede say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re Hukuk Genel Kurulu, ilk derece mahkemesi olarak ilgili dairelerce verilen h\u00fck\u00fcmlerin temyiz yoluyla incelemesini de yapmakla g\u00f6revlidir. Yarg\u0131tay B\u00fcy\u00fck Genel Kurulunun, Hukuk Genel Kurulunun kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 temyiz inceleme g\u00f6revi bulunmamaktad\u0131r.
Hukuk Muhakemeleri Kanununun 47. maddesinde, 6644 say\u0131l\u0131 kanunla yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle, bu t\u00fcr davalar\u0131n a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 mahkemeler ile verilen kararlar\u0131n temyizi halinde temyiz incelemesini yapacak merci belirtilmi\u015f ise de Hukuk Genel Kurulunun temyiz incelemesi sonucu verdi\u011fi kararlara kar\u015f\u0131 yasa yolu belirtilmemi\u015ftir.
Hukuk Muhakemeleri Kanununun 373. maddesinin 7. bendi gere\u011fince ilk derece mahkemesi, Hukuk Genel Kurulunun verdi\u011fi karara uymak zorundad\u0131r. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle yasa yolu incelemesinin Hukuk Genel Kurulunca nihayete erdirilece\u011finin kabul\u00fc gerekmektedir.
\u00dc\u00e7 dereceli yarg\u0131lanma hakk\u0131na kar\u015f\u0131, iki dereceli yarg\u0131laman\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu savunulabilir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131n\u0131n 36. maddesi ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin 6. maddesine g\u00f6re herkes davas\u0131n\u0131, medeni hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleriyle ilgili uyu\u015fmazl\u0131klarda, yasa ile kurulmu\u015f ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z bir mahkeme taraf\u0131ndan hakkaniyete uygun g\u00f6r\u00fclmesini isteme hakk\u0131na sahiptir. Bunun yan\u0131nda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin, \u0130nsan Haklar\u0131 ve Temel \u00d6zg\u00fcrl\u00fcklerin Korunmas\u0131na \u0130li\u015fkin S\u00f6zle\u015fmeye ek 7 No\u2019lu protokol\u00fcn 2.maddesine g\u00f6re, bir mahkeme taraf\u0131ndan verilen karar\u0131n daha y\u00fcksek bir mahkemeye yeniden inceletme hakk\u0131 gerekmekte ise de ilgilinin birinci derece mahkemesi olarak en y\u00fcksek mahkemede yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 hallerde bu husus istisnaya t\u00e2bi tutulmu\u015ftur. A\u0130HS\u2019in 6. maddesi mahkeme kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 kanun yolu ba\u015fvurusunda bulunma hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r. Ancak bir devlet, kendi takdirine ba\u011fl\u0131 olarak kanun yolu ba\u015fvuru y\u00f6ntemleri belirleyebilir.
Somut olayda, davac\u0131 taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131, ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla y\u00fcksek mahkemenin bir dairesi taraf\u0131ndan karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu karar\u0131n temyizi \u00fczerine Yarg\u0131tay\u2019\u0131n bir ba\u015fka organ\u0131 taraf\u0131ndan temyiz incelemesi yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fundan, iki dereceli yarg\u0131lama ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.
Yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, yasa koyucu, Yarg\u0131tay Ba\u015fkan ve \u00fcyeleri ile kanunen onlarla ayn\u0131 konumda olanlar\u0131n fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lamalar\u0131n temyiz incelemesini HMK\u2019da 6644 say\u0131l\u0131 Yasa ile yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle Hukuk Genel Kurulunun verece\u011fi karar ile sonland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.
Anayasan\u0131n ve Hukuk Muhakemeleri Kanununun yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc edilen h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca, ancak kanunla belirlenmesi gereken ve kamu d\u00fczenine ili\u015fkin oldu\u011funda \u015f\u00fcphe bulunmayan g\u00f6revli merciin yorum ya da k\u0131yas yoluyla ihdas edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yarg\u0131tay B\u00fcy\u00fck Genel Kurulunun temyiz inceleme g\u00f6revi bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan 11. Hukuk Dairesinin direnme karar\u0131n\u0131n temyiz incelemesi hakk\u0131nda bir karar verilmek \u00fczere dava dosyas\u0131n\u0131n Hukuk Genel Kuruluna g\u00f6nderilmesine karar verilmi\u015ftir.\u201d gerek\u00e7esiyle dosyan\u0131n incelenmeksizin Hukuk Genel Kuruluna g\u00f6nderilmesine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

II. \u00d6N SORUN
16. Hukuk Genel Kurulunda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda \u00f6ncelikle; ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla yap\u0131lan yarg\u0131lamada, Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesinin karar\u0131n\u0131n Hukuk Genel Kurulunca bozulmas\u0131 \u00fczerine \u00d6zel Daire taraf\u0131ndan direnme karar\u0131 verilip verilemeyece\u011fi hususu \u00f6n sorun olarak tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, Hukuk Genel Kurulunun 23.06.2020 tarihli ve 2020\/11-228 E., 2020\/444 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n 15 il\u00e2 20. paragraflar\u0131nda belirtilen gerek\u00e7elerle ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla yarg\u0131lama yapan \u00d6zel Dairece, Hukuk Genel Kurulunun bozma karar\u0131na direnebilece\u011fi, bu nedenle oy \u00e7oklu\u011fu ile \u00f6n sorunun bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131larak \u00d6zel Daire direnme karar\u0131n\u0131n temyiz incelemesine ge\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

III. GEREK\u00c7E
17. Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in \u00f6ncelikle belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n hukuk\u00ee niteli\u011finden bahsetmekte yarar bulunmaktad\u0131r.
18. Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 107. maddesiyle, Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu\u2019nda yer almayan yeni bir dava t\u00fcr\u00fc olarak belirsiz alacak ve tespit davas\u0131 kabul edilmi\u015ftir.
19. Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun \u201cBelirsiz alacak ve tespit davas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 107. maddesinin 28.07.2020 tarihli ve 31199 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 7251 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun\u2019un (7251 say\u0131l\u0131 Kanun) ile de\u011fi\u015ftirilmeden \u00f6nceki metninde;
\u201c1- Davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 yahut de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyece\u011fi veya bunun imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu h\u00e2llerde, alacakl\u0131, hukuki ili\u015fkiyi ve asgari bir miktar ya da de\u011feri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7abilir.
2- Kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anda davac\u0131, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na tabi olmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilir.
3- Ayr\u0131ca, k\u0131smi eda davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labildi\u011fi h\u00e2llerde, tespit davas\u0131 da a\u00e7\u0131labilir ve bu durumda hukuki yarar\u0131n var oldu\u011fu kabul edilir.\u201d d\u00fczenlenmesi bulunmakta iken; 7251 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesi ile madde ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cBelirsiz alacak davas\u0131\u201d; 2. f\u0131kras\u0131 \u201c(2) Kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funda, h\u00e2kim taraf\u0131ndan tahkikat sona ermeden verilecek iki haftal\u0131k kesin s\u00fcre i\u00e7inde davac\u0131, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na tabi olmaks\u0131z\u0131n talebini tam ve kesin olarak belirleyebilir. Aksi takdirde dava, talep sonucunda belirtilen miktar veya de\u011fer \u00fczerinden g\u00f6r\u00fcl\u00fcp karara ba\u011flan\u0131r.\u201d \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmi\u015f; maddenin 3. f\u0131kras\u0131 ise y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
20. H\u00fck\u00fcmet tasar\u0131s\u0131nda yer almayan bu madde, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Adalet Komisyonu taraf\u0131ndan esasen ba\u015ftan miktar veya de\u011feri tam tespit edilemeyen bir alacakla ilgili hak arama durumunda olan ki\u015finin, hukuk sisteminde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin bertaraf edilerek hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca en geni\u015f \u015fekilde korunmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerek\u00e7esi ile ihdas edilmi\u015f ve kanunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.
21. Bu Kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn pratik sonucu \u00f6zellikle tazminat davalar\u0131nda g\u00f6r\u00fclecek; dava tarihinde (hesap g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ya da zarar verici durumun geli\u015fmekte olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla) zarar\u0131n\u0131n miktar\u0131n\u0131 tespit edemeyen davac\u0131, davas\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir tutarla a\u00e7arak, daha sonra (zarar tutar\u0131n\u0131 belirlemek m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le gelince), \u0131slah yoluna ba\u015fvurmadan talebini art\u0131rabilecektir (Kuru, Baki\/Budak, Ali Cem: Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun Getirdi\u011fi Ba\u015fl\u0131ca Yenilikler, \u0130stanbul Barosu Dergisi, Cilt 85, Say\u0131 2011\/5, s. 13).
22. Davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 t\u00fcr\u00fcnde a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in, davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih itibariyle uyu\u015fmazl\u0131\u011fa konu alaca\u011f\u0131n miktar veya de\u011ferinin tam ve kesin olarak davac\u0131 taraf\u00e7a belirlenememesi gereklidir. Belirleyememe h\u00e2li, davac\u0131n\u0131n gerekli dikkat ve \u00f6zeni g\u00f6stermesine ra\u011fmen, miktar veya de\u011ferin belirlenmesinin kendisinden ger\u00e7ekten beklenilmemesi durumuna ya da objektif olarak imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011fa dayanmal\u0131d\u0131r.
23. Madde gerek\u00e7esinde; \u201cBu davan\u0131n kabul edilmesinin art\u0131k salt hukuki koruman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ilerek \u201cetkin hukuk\u00ee koruma\u201dn\u0131n g\u00fcndeme gelmi\u015f olmas\u0131n\u0131n da bunu gerektirdi\u011fi belirtildi\u011fi gibi, hak arama durumunda olan ki\u015fi, talepte bulunaca\u011f\u0131 hukuk\u00ee ili\u015fkiyi, muhatab\u0131n\u0131 ve bu ili\u015fkiden dolay\u0131 talep edece\u011fi miktar\u0131 asgar\u00ee olarak bilmesine ve tespit edebilmesine ra\u011fmen, alaca\u011f\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 tam olarak tespit edemeyebilecektir. Belirsiz alacak ve tespit davalar\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin mukayeseli hukukta da yer ald\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131narak, davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 yahut de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyece\u011fi veya bunun imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu h\u00e2llerde, alacakl\u0131n\u0131n, hukuk\u00ee ili\u015fki ile asgar\u00ee bir miktar ya da de\u011fer belirterek belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7abilmesi kabul edilmi\u015ftir. Alacakl\u0131n\u0131n bu t\u00fcr bir dava a\u00e7mas\u0131 i\u00e7in, dava a\u00e7aca\u011f\u0131 miktar ya da de\u011feri tam ve kesin olarak ger\u00e7ekten belirlemesi m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 ya da bu objektif olarak imk\u00e2ns\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Belirsiz alacak veya tespit davas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra, yarg\u0131laman\u0131n ilerleyen a\u015famalar\u0131nda, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgiler ve sundu\u011fu delillerle ya da delillerin incelenmesi ve tahkikat i\u015flemleri sonucu (\u00f6rne\u011fin, bilirki\u015fi ya da ke\u015fif incelemesi sonras\u0131), ba\u015ftan belirsiz olan alacak belirli h\u00e2le gelmi\u015fse, davac\u0131n\u0131n, iddian\u0131n geni\u015fletilmesi yasa\u011f\u0131na tabi olmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtmi\u015f oldu\u011fu talebini art\u0131rabilmesi benimsenmi\u015ftir. Miktar\u0131 belirsiz alacaklarda zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n dolmas\u0131na \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrenin varoldu\u011fu h\u00e2llerde yaln\u0131zca tespit yahut k\u0131smi eda ile birlikte tespit davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labilece\u011fi genel olarak kabul edilmektedir. Alacakl\u0131, yaln\u0131zca eda davas\u0131 veya yaln\u0131zca tespit davas\u0131 yahut k\u0131smi eda ile birlikte k\u00fclli tespit davas\u0131 a\u00e7abilme se\u00e7eneklerine sahip oldu\u011fu, hak-arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn (Any.m.36, \u0130HAS.m.6) \u00f6z\u00fcnde varolan bu se\u00e7enekler, yasa veya i\u00e7tihat yoluyla yasaklanamayaca\u011f\u0131, esasen tam veya k\u0131smi olmas\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n her eda davas\u0131n\u0131n temelinde bir k\u00fclli tespit unsuru bulundu\u011fu, ba\u015fka deyimle eda h\u00fckm\u00fcnde tertip olunan her durumun arkas\u0131nda sorumluluk saptanmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir zorunlu \u00f6n tespit kabul\u00fc mevcuttur.\u201d \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamayla, alaca\u011f\u0131n belirsiz olup olmad\u0131\u011f\u0131 ile ilgili olarak baz\u0131 kriterler kabul edilmi\u015ftir.
24. Bu k\u0131staslar, davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131 yahut de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin;
i. Davac\u0131n\u0131n kendisinden beklenememesi,
ii. Bunun olanaks\u0131z olmas\u0131,
iii. A\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar\u0131 ve de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131 olarak belirtilmektedir.
25. Belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi en \u00f6nemli etkin koruma, us\u00fbl ekonomisi ve hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne hizmet etmesi yan\u0131nda, davac\u0131n\u0131n y\u00fcksek yarg\u0131lama giderlerine katlanma ve dava konusu hakk\u0131n zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frama riskini azaltmas\u0131d\u0131r.
26. Dava konusu edilen alaca\u011f\u0131n belirli olup olmad\u0131\u011f\u0131 ile ilgili olarak davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131n yahut de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin davac\u0131dan beklenememesi kriteri ile a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131 taraf\u0131n verdi\u011fi bilgi veya tahkikat sonucu alaca\u011f\u0131n miktar ve de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131 kriterini birlikte de\u011ferlendirip sonuca gidilmesi gerekir.
27. S\u0131rf taraflar aras\u0131nda alacak miktar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan uyu\u015fmazl\u0131k bulunmas\u0131, talep sonucunun belirlenmesinin davac\u0131dan beklenemeyecek olmas\u0131 anlam\u0131na gelmez. \u00d6nemli olan objektif olarak talep sonucunun belirlenmesinin davac\u0131dan beklenemeyecek olmas\u0131d\u0131r. Sadece alacak miktar\u0131nda taraflar aras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k bulunmas\u0131 ya da miktar\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 olmas\u0131n\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterli say\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde, neredeyse t\u00fcm davalar\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak kabul\u00fc gerekir ki, bu da kanunun amac\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r.
28. \u00d6nemli olan davac\u0131n\u0131n talebini belirli k\u0131lacak imk\u00e2na sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Burada, alaca\u011f\u0131n belirlenebilir olmas\u0131 ile ispat edilebilirli\u011finin de ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Davac\u0131n\u0131n talep etti\u011fi alaca\u011f\u0131 belirlemesi objektif olarak m\u00fcmk\u00fcn, ancak belirleyebildi\u011fi alaca\u011f\u0131n\u0131 ispat etmesi, kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde (elindeki delillerle) m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse, burada da belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir alaca\u011f\u0131n belirlenmesi ile onun ispat\u0131 ayr\u0131 \u015feylerdir. Davac\u0131, talep konusu yapt\u0131\u011f\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok net \u015fekilde belirleyebilir, ancak her zaman onu ispat edecek durumda olmayabilir. Aksinin kabul\u00fc, her ispat g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc olan alaca\u011f\u0131 belirsiz alaca\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek gibi, hem kanunun amac\u0131na hem de genel ilkelere ayk\u0131r\u0131 bir durumu ortaya \u00e7\u0131kartabilir.
29. Alaca\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131n belirlenebilmesinin, tahkikat a\u015famas\u0131nda yap\u0131lacak delillerin incelenmesi, bilirki\u015fi incelemesi veya ke\u015fif gibi sair i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu durumlarda da belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131labilece\u011fi kabul edilmelidir. Ne var ki, bir davada bilirki\u015fi incelemesine gidilmesi belirsiz alacak davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Bir davada bilirki\u015fiye ba\u015fvurulmas\u0131na ra\u011fmen davac\u0131 dava a\u00e7arken alacak miktar\u0131n\u0131 belirleyebiliyorsa, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131lamaz.<\/p>\n\n\n\n

30. Kategorik olarak, belirli bir t\u00fcr davan\u0131n veya belirli ki\u015filerin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davalar\u0131n ba\u015ftan belirli veya belirsiz alacak davas\u0131 oldu\u011fundan da s\u00f6z edilemez. Alaca\u011f\u0131n hangi h\u00e2llerde belirsiz, hangi h\u00e2llerde belirli veya belirlenebilir oldu\u011fu hususunda kesin bir s\u0131n\u0131fland\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131p, her bir davaya konu alacak bak\u0131m\u0131ndan, belirsiz alacak davas\u0131na ili\u015fkin \u00f6l\u00e7\u00fctlerin somut olaya uygulanarak, belirleme yap\u0131lmas\u0131 gereklidir.
31. Bu noktada, dava \u015fartlar\u0131 ve dava \u015fartlar\u0131ndan olan hukuk\u00ee yarar kavram\u0131 \u00fczerinde k\u0131saca durulmas\u0131nda yarar bulunmaktad\u0131r.
32. Dava \u015fartlar\u0131 HMK\u2019n\u0131n 114 ve 115. maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015f olup, davan\u0131n esas\u0131 hakk\u0131nda yarg\u0131lama yap\u0131labilmesi i\u00e7in varl\u0131\u011f\u0131 veya yoklu\u011fu gerekli olan h\u00e2llerdir.
33. Dava \u015fartlar\u0131ndan biri olmadan a\u00e7\u0131lan dava da, a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f (var) say\u0131l\u0131r, yani derdesttir. Ancak, mahkeme, dava \u015fartlar\u0131ndan birinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit edince, kural olarak davan\u0131n esas\u0131 hakk\u0131nda inceleme yapamaz; davay\u0131 (kural olarak) dava \u015fart\u0131 yoklu\u011fundan (usulden) reddetmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr (m. 115\/2-c. 1; istisna m. 115\/2-c. 1 ve c. 2).
34. Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 114\/1-h bendine g\u00f6re davac\u0131n\u0131n, dava a\u00e7makta hukuk\u00ee yarar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 bir dava \u015fart\u0131d\u0131r. Maddenin gerek\u00e7esinde; \u201cBurada s\u00f6z\u00fc edilen hukuki yarardan maksat, davac\u0131n\u0131n s\u00fcbjektif hakk\u0131na hukuki korunma sa\u011flanmas\u0131 hususunda mahkemeye ba\u015fvurmas\u0131nda h\u00e2li haz\u0131rda hukuken korunmaya de\u011fer bir yarar\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle, davac\u0131 hakk\u0131na kavu\u015fmak i\u00e7in, h\u00e2li haz\u0131rda mahkeme karar\u0131na muhta\u00e7 konumda de\u011filse onun hukuki yarar\u0131n\u0131n bulundu\u011fundan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.
35. Davac\u0131n\u0131n dava a\u00e7maktaki yarar\u0131n\u0131n hukuk\u00ee, korunmaya de\u011fer, g\u00fcncel ve dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda var olmas\u0131 gerekmektedir.
36. Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan maddi ve hukuk\u00ee olgular \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olay de\u011ferlendirildi\u011finde; davac\u0131 vekili dava dilek\u00e7esinde, m\u00fcvekkili \u015firket aleyhine a\u00e7\u0131lan tespit davas\u0131nda verilen ek karar ile depodaki tohumlar \u00fczerine uygun ko\u015fullarda saklanmak \u00fczere ihtiyat\u00ee tedbir konulmas\u0131na ve yediemine tevdiine karar verildi\u011fini, daha sonraki a\u015famalarda da gerek al\u0131nan tespit ve bilirki\u015fi raporlar\u0131na, gerek yedieminin tohumlar\u0131n bozulaca\u011f\u0131na dair dilek\u00e7esi ve gerekse de itirazlara ra\u011fmen gerekli tedbirlerin al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, d\u00f6rt y\u0131l boyunca t\u00fcm itirazlara ra\u011fmen ihtiyat\u00ee tedbiri kald\u0131rmayan h\u00e2kimlerin uzun s\u00fcre uygun olmayan depolama ko\u015fullar\u0131nda kalan tohumlar\u0131n \u00e7imlenme \u00f6zelli\u011fini yitirmesine ve \u00e7\u00fcr\u00fcmesine neden olduklar\u0131n\u0131, bu nedenlerle m\u00fcvekkili \u015firketin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n HMK\u2019n\u0131n 46. maddesi gere\u011fince tazmini gerekti\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f, dava dosyas\u0131nda \u00e7ok say\u0131da bilirki\u015fi raporu bulunmas\u0131 ve ger\u00e7ek zarar\u0131n yarg\u0131lama a\u015famas\u0131nda al\u0131nacak bir bilirki\u015fi raporu ile belirlenecek olmas\u0131 nedeniyle \u015fimdilik davan\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.
37. Dava dilek\u00e7esinde talep sonucu olarak, fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131 sakl\u0131 kalmak \u00fczere bozulan tohumlara ili\u015fkin \u015fimdilik 10.000TL, bu tohumlar i\u00e7in 1995 y\u0131l\u0131ndan beri yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m ve Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 d\u00e2hil masraflara ili\u015fkin \u015fimdilik 10.000TL, bu tohumlar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131ndan elde edece\u011fi ve mahrum kald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k k\u00e2ra ili\u015fkin \u015fimdilik 10.000TL olmak \u00fczere toplam 30.000TL belirsiz tazminat alaca\u011f\u0131n\u0131n olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte daval\u0131dan tahsili istenmi\u015ftir.
38. Somut olay bak\u0131m\u0131ndan davac\u0131 \u015firketin belirsiz tazminat alaca\u011f\u0131 davas\u0131na konu etti\u011fi; tohumlar\u0131n bedeli, tohumlar i\u00e7in yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m ve Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 dahil masraflar ve tohumlar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131ndan elde edece\u011fi ve mahrum kald\u0131\u011f\u0131 k\u00e2ra ili\u015fkin talepleri ile ilgili olarak zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve miktar\u0131n\u0131n belirlenebilmesi, ancak yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda delilerin toplan\u0131p de\u011ferlendirilmesinden sonra m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. Bu nedenle davac\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi zarar\u0131n dava tarihi itibariyle miktar ve de\u011ferinin tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin davac\u0131dan beklenemeyece\u011fi kabul edilmelidir.
39. Davac\u0131 \u015firketin talebi \u00fczerine Antalya 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014\/60 D. \u0130\u015f say\u0131l\u0131 dosyas\u0131nda d\u00fczenlenen 17.09.2015 tarihli delil tespit raporunda davac\u0131n\u0131n davaya konu olay sebebiyle u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n, Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar y\u00f6n\u00fcnden 3.300.000TL, domates, biber ve h\u0131yar \u00e7e\u015fit ve hatlar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar y\u00f6n\u00fcnden 2.475.000TL, mahrum kal\u0131nan k\u00e2r y\u00f6n\u00fcnden ise 5.875.000TL oldu\u011fu belirtilmi\u015f ise de, s\u00f6z\u00fc edilen delil tespiti raporunun d\u0131\u015f\u0131nda dosya kapsam\u0131nda bir\u00e7ok bilirki\u015fi raporu bulundu\u011fu, bu raporlar\u0131n birbirleriyle ve delil tespiti raporu ile \u00e7eli\u015fkili oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Kald\u0131 ki davac\u0131 taraf\u00e7a dava a\u00e7\u0131lmadan \u00f6nce delil tespiti yapt\u0131rma yoluna gidilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n, davaya konu edilen zarar veya alacak miktar\u0131n\u0131n belirli h\u00e2le getirdi\u011fi \u015feklinde yorumlamak Kanun\u2019un amac\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r.
40. Ayr\u0131ca, h\u00e2kimin hukuk\u00ee sorumlulu\u011funu d\u00fczenleyen HMK\u2019n\u0131n 46 ve devam\u0131 maddelerinde, kategorik olarak bu t\u00fcr davalar\u0131n belirsiz alacak davas\u0131 olarak a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin bir d\u00fczenleme bulunmad\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, kanun koyucunun ama\u00e7lamad\u0131\u011f\u0131 bir sonuca ula\u015fman\u0131n isabetli oldu\u011fundan s\u00f6z edilemez.
41. Belirtilen nedenlerle, davac\u0131 \u015firketin davaya konu taleplerinin belirsiz alacak davas\u0131na konu olabilecek nitelikte oldu\u011fu ve dava tarihi itibariyle zarar\u0131n miktar ve de\u011ferini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin davac\u0131dan beklenemeyece\u011fi anla\u015f\u0131lmakla HMK\u2019n\u0131n 107. maddesine uygun olarak, aradaki hukuk\u00ee ili\u015fkiyi ve asgari bir miktar veya de\u011feri belirtmek suretiyle dava a\u00e7abilece\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
42. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, somut olayda davac\u0131n\u0131n iddia etti\u011fi zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve miktar\u0131n\u0131n tespiti a\u00e7\u0131s\u0131ndan hukuk\u00ee korunma sa\u011flanmas\u0131 hususunda mahkemeye ba\u015fvurmas\u0131nda h\u00e2lihaz\u0131rda korunmaya de\u011fer bir yarar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle, davac\u0131 hakk\u0131na kavu\u015fmak i\u00e7in bir mahkeme karar\u0131na muhta\u00e7 konumda bulundu\u011fundan, eldeki davay\u0131 a\u00e7mas\u0131nda hukuk\u00ee yarar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
43. Hukuk Genel Kurulunda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda, somut olayda, davac\u0131n\u0131n delil tespiti raporuna bir itiraz\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, zarar ve alacak miktar\u0131n\u0131 tam ve kesin olarak belirleyebilecek durumda oldu\u011fu, belirsiz alacak davas\u0131 a\u00e7makta hukuk\u00ee yarar\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, bu nedenle direnme karar\u0131n\u0131n onanmas\u0131na karar verilmesi gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de, bu g\u00f6r\u00fc\u015f Kurul \u00e7o\u011funlu\u011funca benimsenmemi\u015ftir.
44. Mevcut bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda, yukar\u0131da belirtilen nedenlerle, \u00d6zel Dairece i\u015fin esas\u0131na girilip taraf delilleri toplanarak HMK\u2019n\u0131n 46. maddesi nedeniyle daval\u0131n\u0131n sorumlulu\u011funun bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde inceleme ve de\u011ferlendirme yap\u0131larak olu\u015facak sonuca g\u00f6re bir karar verilmesi gerekirken, yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7eyle direnme karar\u0131 verilmi\u015f olmas\u0131 do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.
45. H\u00e2l b\u00f6yle olunca, \u00d6zel Dairenin \u201cdavan\u0131n hukuki yarar yoklu\u011fu sebebiyle usulden reddine\u201d dair direnme karar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 gerekmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

IV. SONU\u00c7:
A\u00e7\u0131klanan nedenlerle;
Davac\u0131 vekilinin temyiz itirazlar\u0131n\u0131n kabul\u00fc ile Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verdi\u011fi direnme karar\u0131n\u0131n BOZULMASINA,
\u0130stek h\u00e2linde temyiz pe\u015fin harc\u0131n\u0131n yat\u0131rana geri verilmesine,
6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun Ge\u00e7ici 3. maddesine g\u00f6re uygulanmakta olan 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 440. maddesi gere\u011fince karar\u0131n tebli\u011fi tarihinden itibaren on be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde karar d\u00fczeltme yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere 18.05.2022 tarihinde oy \u00e7oklu\u011fu ile karar verildi.<\/p>\n\n\n\n